www.kallergis.info

● 8) Κτιτορικόν Μονής Αγίου Ιωάννου Θεολόγου. (Πρέβελη στη νότια Κρήτη)

Η κατά καιρούς ολοσχερής και μερική καταστροφή της Μονής δεν επέτρεψε να σωθεί το κτιτορικόν αυτής. Χαρακτηριστικά αναφέρεται:

(πηγή www.monastiria.gr ) Η ιστορική Ιερά Μονή Πρέβελης βρίσκεται νότια του Ρεθύμνου, δυτικά από τις εκβολές του Κουρταλιώτη («Μεγάλου ποταμού»). Είναι από τις πιο γνωστές και αξιοσέβαστες μονές της Κρήτης, μέσα σε ένα κατάφυτο και καταπράσινο τοπίο.

Περιλαμβάνει δύο ξεχωριστά μοναστήρια που βρίσκονται σε απόσταση 1,7 χιλ. μεταξύ τους, την Κάτω Μονή του Προδρόμου και την Πίσω Μονή του Θεολόγου.

Το πρώτο συγκρότημα, το οποίο συναντάει ο επισκέπτης πρώτο ερχόμενος από το Ρέθυμνο, είναι η Κάτω Μονή του Προδρόμου, η οποία είναι ερειπωμένη. Βρίσκεται κοντά στο Μεγάλο Ποταμό και την καμαρωτή γέφυρα της περιοχής και ιδρύθηκε κατά τον 10ο – 11ο αιώνα. Το μοναστήρι χρησιμοποιούταν παλιότερα σχεδόν όλο το χρόνο, καθώς οι τριγύρω εκτάσεις ήταν ιδανικές για καλλιέργεια και κτηνοτροφία. Ωστόσο εγκαταλείφθηκε, καθώς καταστράφηκε και λεηλατήθηκε επανειλημμένα από τους διάφορους κατακτητές.

Αντίθετα με την Κάτω Μονή, η Πίσω Μονή του Θεολόγου λειτουργεί κανονικά ως ανδρικό μοναστήρι και είναι επισκέψιμη. Ιδρύθηκε το 16ο αιώνα και είναι κτισμένη σε πετρώδες ύψωμα με ανεπανάληπτη θέα στη θάλασσα. Το συγκρότημα είναι κτισμένο σε σχήμα Π και στο κέντρο υπάρχει ο ναός της μονής με το υπέροχο τέμπλο, αφιερωμένος στον Άγιο Ιωάννη το Θεολόγο (εορτάζει 8 Μαΐου) και στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου.

Επί Τουρκοκρατίας καταστράφηκε το 1646 και το 1770. Το όνομα του μοναστηριού προήλθε πιθανότερα από τον Ακάκιο Πρέβελη, που υπήρξε ανακαινιστής του μοναστηριού το 1670.

Η Πρέβελη έχει συνδέσει το όνομά της με την συμμετοχή των μοναχών στους εκάστοτε απελευθερωτικούς αγώνες της Κρήτης γεγονός που το πλήρωσε πολύ ακριβά πολλές φορές.

Μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της Κρήτης ήταν κι ο Μελχισεδέκ Τσουδερός (1803-1823), ηγούμενος της Μονής. Ο μελχισεδέκ μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και οργάνωσε πρώτος την Επανάσταση του 1821 στην Κρήτη.  Έπαιρνε κι ο ίδιος μέρος στις μάχες, αλλά σκοτώθηκε ηρωικά το 1823. Αργότερα ο Τούρκος Ψαροσμαήλης  επιδράμει εναντίον της μονής και την καταστρέφει.

Ο θαυματουργός Τίμιος Σταυρός της Μονής  που φέρει στη βάση κομμάτι από Τίμιο Ξύλο έπεσε στα χέρια των Τούρκων πο οποίοι τον πούλησαν σε Γενοβέζους πειρατές. Όταν το Νοέμβριο του 1823 παρέπλεαν κοντά στη λίμνη, το πλοίο σταμάτησε απότομα παρά τον ούριο άνεμο. Για τρεις μέρες, το πλοίο δεν μπορούσε να συνεχίσει την πορεία του, παρά μόνον όταν παρέδωσαν το Σταυρό στους μοναχούς. Ο νέος η γούμενος Νείλος Μοσχοβίτης ανακαινίζει την Πίσω Μονή, αναδιοργανώνει το παλιό σχολείο και τη σχολή του Αγίου Πνεύματος. Το 1850 η μονή ανέλαβε το κτίσιμο της υπέροχης καμαρωτής γέφυρας του Μεγάλου Ποταμού και της γέφυρας του Μπουρτζούκου. Το 1866 η μονή προσφέρει καταφύγιο στους επαναστάτες, ενώ 14 μοναχοί συμμετέχουν στον ένοπλο αγώνα. Το 1867 η μονή καταστρέφεται ολοκληρωτικά από τους στρατιώτες του Ρεσίτ Πασά και η ανοικοδόμησή της ξεκίνησε το 1897.

Το 1941 μετά τη Μάχη της Κρήτης και την εδραίωση της Γερμανικής Κατοχής, στο μοναστήρι συγκεντρώνονται περισσότεροι από 5000 στρατιώτες των συμμαχικών δυνάμεων, έως ότου φτάσουν υποβρύχια στην Πρέβελη για να τους φυγαδεύσουν στην Αφρική. Στις 25 Αυγούστου του ιδίου έτους οι Γερμανοί καταστρέφουν τη μονή και πολλοί μοναχοί οδηγούνται στις Φυλακές των Χανίων. Οι Γερμανοί αρπάζουν τον Τίμιο Σταυρό της Μονής και στις 13 Σεπτεμβρίου 1941 το αεροπλάνο που θα μετέφερε το Σταυρό στη Γερμανία δεν μπορούσε να απογειωθεί μυστηριωδώς. Οι Γερμανοί παραδίδουν τον Σταυρό στην αστυνομική διεύθυνση των Χανίων και το αεροπλάνο μπόρεσε να πετάξει.

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟΝ

  • 10ος – 11ος αιώνας: Ιδρύεται μοναστήρι στην Κάτω Μονή
  • 16ος αιώνας: Ιδρύεται η Πίσω Μονή.
  • 1646: Οι Τούρκοι καταστρέφουν το μοναστήρι της Κάτω Μονής.
  • 1670: Ο μοναχός Ακάκιος Πρέβελης εγκαθίστανται στη μονή και την αναστηλώνει. Το ερείπιο του κελιού του σώζεται και ονομάζεται «Σπίτι του Πρέβελη»
  • 17ος αιώνας: Σε έγγραφο της εποχής, η μονή ονομάζεται «Μονή του Μεγάλου Ποταμού».
  • 1701: Κτίζεται η κρήνη της Πίσω μονής, όπως μαρτυράει η επιγραφή της. Προστίθεται το κλίτος του Ευαγγελισμού
  • 1770: Κατά την επανάσταση του 1770, το μοναστήρι καταστρέφεται από τους Τούρκους
  • 1789: Ο Πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε’ ανακηρύσσει τη μονή ως Σταυροπηγιακή (δηλαδή άμεσα υπαγμένη στο Πατριαρχείο).
  • 1810: Σεισμός προκαλεί σημαντικές ζημιές στη μονή.
  • 1814-16: Εκτελούνται εργασίας αποκατάστασης των ζημιών από το σεισμό.
  • 24 Μαΐου 1821: Ο ηγούμενος της μονής Πρέβελης υψώνει πρώτος τη σημαία της επανάστασης του 1821 στην Κρήτη κοντά στο Ροδάκινο.
  • 5 Φεβρουαρίου 1823: Σκοτώνεται ο ηγούμενος Μελχισεδέκ Τσουδερός σε μάχη με τους Τούρκους, στο Πολεμάρχι Κισάμου. Αργότερα, ο Ψαροσμαήλης επιδράμει εναντίον της μονής και την καταστρέφει.
  • 1823: Ο νέος ηγούμενος Νείλος Μοσχοβίτης ξεκινάει την ανακαίνιση της Πίσω Μονής.
  • 1831: Ο Νείλος Μοσχοβίτης αναδιοργανώνει το παλιό σχολείο και τη σχολή του Αγίου Πνεύματος στο μοναστήρι του Αγίου Πνεύματος.
  • 1835: Ο ηγούμενος κτίζει το σημερινό δίκλιτο ναό στη θέση προϋπάρχοντος
  • 1841: Ο αγιογράφος Μερκουρίος από τη Σαντορίνη φιλοτεχνεί τις εικόνες της Κάτω Μονής, που εκτίθενται σήμερα στην Πίσω Μονή.
  • 1850: Η μονή αναλαμβάνει το κτίσιμο της υπέροχης καμαρωτής γέφυρας του Μεγάλου Ποταμού
  • 1852: Η μονή αναλαμβάνει το κτίσιμο της κοντινής γέφυρας του Μπουρτζούκου.
  • 1866: Η μονή προσφέρει καταφύγιο στους επαναστάτες, ενώ 14 μοναχοί συμμετέχουν στον ένοπλο αγώνα.
  • 1867: Η μονή καταστρέφεται ολοκληρωτικά από τους στρατιώτες του Ρεσίτ Πασά.
  • 1897: Ξεκινάει η ανοικοδόμηση του μοναστηριού.
  • 1900: Κτίζεται το σημερινό ηγουμενείο της Πίσω Μονής και το παλαιότερο μετατρέπεται σε ξενώνα.
  • 1911: Η Πίσω μονή ανακαινίζεται.
  • 1941: Μετά τη Μάχη της Κρήτης και την εδραίωση της Γερμανικής Κατοχής, στο μοναστήρι συγκεντρώνονται περισσότεροι από 5000 στρατιώτες των συμμαχικών δυνάμεων, έως ότου φτάσουν υποβρύχια στην Πρέβελη για να τους φυγαδεύσουν στην Αφρική.
  • 25 Αυγούστου 1941: Οι Γερμανοί καταστρέφουν τη μονή και πολλοί μοναχοί οδηγούνται στις Φυλακές των Χανίων. Αρπάζουν τον Τίμιο Σταυρό της Μονής.
  • 13 Σεπτεμβρίου 1941: Το αεροπλάνο που μεταφέρει το Τίμιο Σταυρό στη Γερμανία δεν μπορεί να απογειωθεί μυστηριωδώς. Οι Γερμανοί παραδίδουν τον Σταυρό στην αστυνομία και το αεροπλάνο μπορεί να πετάξει.
  • 1943: Οι μοναχοί επιστρέφουν και το μοναστήρι επανέρχεται.
  • 1970: Εγκαταλείπεται το Κάτω Μοναστήρι
  • 1980: Άγνωστοι βεβηλώνουν το Κάτω Μοναστήρι. Οι μορφές των Αγίων αντικαθίστανται από ζωγραφιές και συνθήματα για τα ναρκωτικά!
  • 1979: Ο βετεράνος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου Geoffrey Edwards ιδρύει την μονή του Αγίου Ιωάννη του Πρέβελη στην νοτιοδυτική Αυστραλία από ευγνωμοσύνη για την φιλοξενία των μοναχών της μετά τη Μάχη της Κρήτης.
  • 2010: Μεγάλη πυρκαγιά κατακαίει το πανέμορφο φοινικόδασος του Πρέβελη και η μονή απειλείται από τη φωτιά.

(πηγή www.cretanbeaches.com)

Πάντως η Εφέστιος εικών του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου που κοσμεί το Μοναστήρι φέρει στην κάτω δεξιά γωνία της το οικόσημο της οικογενείας Καλλεργών, ο Δικέφαλος Αετός με το Σταυρό στο κέντρο, γεγονός που παραπέμπει σε ίδρυσή του από τους Καλλέργας.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *