www.kallergis.info

● 15) «ΠΑΝΕΥΡΩΠΗ»

«ΠΑΝΕΥΡΩΠΗ»

(Πηγή: «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΚΑΛΛΕΡΓΩΝ”, Εμμανουήλ Σ. Καλλέργης, Ρέθυμνον 2007).

1922. Είναι ακριβώς ο καιρός που ο νεαρός δημοσιογράφος αρχίζει να διαμορφώνει και να κατασταλάζει στην σκέψη του την ιδέα της Μεγάλης Ευρώπης.

«Για να αλλάξει κάτι στον κόσμο πρέπει να τολμήσομε να το φανταστούμε…».

«Κάθε μεγάλο ιστορικό γεγονός άρχισε σαν ουτοπία και ακτέληξε σε πραγματικότητα…..» γράφει. Η πρώτη αποτύπωση του ολοκληρωμένου σχεδίου του για μια ενωμένη Εευρώπη βγαίνει μέσα από ένα άρθρο του με τίτλο «Die Europaeishe Frage”. Ένας κοσμοπολίτης μεταβάλλεται σε ένα φλογερό Ευρωπαίο.

1923. Στις αρχές του έτους, έχει ωριμάσει μέσα του το σημαντικότερο βιβλίο του. Ο Ριχάρδος κλείνεται μέσα στον πύργο ενός φίλου του και σε τρεις εβδομάδες το βιβλίο «Πανευρώπη» είναι έτοιμο. Βλέπει το φως της δημοσιότητας τις πρώτες μέρες του Οκτώβρη του 1923, στη Γερμανική γλώσσα, φυσικά. Σε γλώσσα απλή και εύληπτη, με φράσει μικρές και κομψές, με ένα κείμενο που πάλλεται από ζωντάνια και αυτοπεποίθηση το βιβλίο διεγείρει τη φαντασία και κεντρίζει τη σκέψη του αναγνώστη.

Η «Πανευρώπη», με 168 μόλις σελίδες, μπορεί να χαρακτηρισθεί σαν ένα από τα μεγάλα πολιτικά βιβλία του 20ου αιώνα (Jerzy Lukaszewski, “Jalons de I’ Europe”, Fondation Jean Monet, Lausanne 1985, σ. 95).

Για το Ριχάρδο η Ευρώπη ως πολιτική έννοια διαφέρει από την Ευρώπη στην γεωγραφική της διάσταση. Η πολιτικά ενωμένη Ευρώπη για το Ριχάρδο, δεν περιλαμβάνει τη Μεγάλη Βρετανία ούτε τη Ρωσία. Η Μ. Βρετανία είναι κέντρο μια αυτοκρατορίας και ,όνο ο κατακερματισμός της αυτοκρατορίας θα επέτρεπε την ένταξή της στην Ευρώπη. Η Ρωσία αποκλείεται διότι υιοθέτησε ένα πολιτικό σύστημα ασυμβίβαστο με την παράδοση και τα πολιτικά ήθη του Παλαιού κόσμου.

Η ανάλυσή του βρίσκει την Ευρώπη των αρχών του 20ου αιώνα κατακερματισμένη πολιτικά και οικονομικά. Τα πολιτικά κόμματα δεν είναι ικανά να οδηγήσουν τους λαούς στην ενότητα. Αντίθετα στην πολιτική σκηνή επικρατούν εχθροί της ενότητας.

Αλλά η ενότητα επείγει, είναι πρώτη προτεραιότητα κατά το Ριχάρδο Coundenhove – Kalergi. Πρώτα, για να αποφευχθεί ένας καινούργιος πόλεμος, ο οποίος θα έδινε τη Ρωσία μια καλή ευκαιρία για επέμβαση.

Εκτιμά ότι τελούν υπό διαμόρφωση στην εποχή του τέσσερα κέντρα παγκόσμιας πολιτικής ισχύος. Η Βρετανική αυτοκρατορίας, η Αμερική, η Ανατολική Ασία και η Σοβιετική ένωση. Επομένως για να γίνει η Ευρώπη το πέμπτο κέντρο παγκόσμιας πολιτικής ισχύος, πρέπει να προχωρήσει στην ενοποίησή της με ατμομηχανή την πολιτική συνεργασία Γαλλίας και Γερμανίας.

Εντυπωσιάζουν οι απόψεις του για την ανάγκη διατήρησης της πολιτιστικής ταυτότητας εκάστου, απόψεις ταυτόσημες με αυτές που επικρατούν και σήμερα. Αν και υπέρμαχος της Ένωσης της Ευρώπης, ο Ριχάρδος, δεν υποστηρίζει μια συνεπακόλουθη συρρίκνωση της έννοιας του «έθνους» σαν μονάδας μέσα στην Ευρώπη. Κάτι τέτοιο  λέει, θα φτώχαινε και θα παραμόρφωνε τον Ευρωπαϊκό πολιτισμό. «Το έθνος είναι ένα βασίλειο του πνεύματος, των πνευματικών επιτευγμάτων. Κάθε πνευματική κατάκτηση στη σύγχρονη Ευρώπη έχει εθνικό χαρακτήρα. Έτσι, καθένας ποτ σέβεται το πνεύμα, οφείλει να σέβεται και την εθνική ιδέα».

Η εχθρότητα ανάμεσα στα έθνη είναι για το συγγραφέα της Πανευρώπης αποκλειστικά αποτέλεσμα της αμάθειας. Συνιστά την επιδίωξη της εκμάθησης ξένων γλωσσών στις Ευρωπαϊκές χώρες, ιδίως ανάμεσα στους νέους, πράγμα που θα στήσει γέφυρες κατανόησης και φιλίας μεταξύ των λαών και ανεξάρτητα από τις κυβερνήσεις. «Να στηθούν γέφυρες κατανόησης από λαό σε λαό, από εργοστάσιο σε εργοστάσιο, από συνδικάτο σε συνδικάτο. Ο Ευρωπαϊκός πατριωτισμός πρέπει να διαδίδεται σαν επιστέγασμα του εθνικού αισθήματος». Είναι ακριβώς η άποψη που επικρατεί και εφαρμόζεται σήμερα.

Το σύνταγμα της Ενωμένης Ευρώπης θα πρέπει ν’ αναγνωρίσει την ισότητα των δικαιωμάτων μεταξύ μικρών και μεγάλων χωρών. Δεν πρέπει με κανένα τρόπο και με καμία διάταξη, το ένα κράτος να μπορεί να κυριαρχήσει επί του άλλου. Στο κοινοβουλευτικό επίπεδο της Ευρώπης, ο Ριχάρδος θεωρεί απαραίτητα τη λειτουργία μιας Βουλής των λαών – αποτελούμενης από ένα βουλευτή ανά ένα εκατομμύριο κατοίκους – και μιας Βουλής των κυβερνήσεων, στην οποία θα εκπροσωπείται το κάθε κράτος από ένα μόνο βουλευτή οσοδήποτε μεγάλο ή σημαντικό και αν είναι το κράτος αυτό.

Η σκέψη του συγγραφέα προχωρεί παραπέρα, στον τρόπο με τον οποίο θα γίνει το σταδιακό πέρασμα στην Ένωση της Ευρώπης. Πρέπει να περάσομε πρώτα  από ενδιάμεσους σταθμούς. Ο πρώτος θα είναι μια Πανευρωπαϊκή διάσκεψη. Ο δεύτερος, η συνομολόγηση μιας συνθήκης συνεργασίας και ασφάλειας. Ο τρίτος σταθμός, η δημιουργία μιας τελωνιακής ένωσης, η συνένωση, δηλαδή, της Ευρώπης σε μια ενιαία οικονομική έκταση. (Παρατηρούμε την εκπληκτική ευστοχία των σκέψεων του Ριχάρδου – τηρουμένων των αναλογιών- αφού πολλά από εκείνα που προέβλεψε είναι ακριβώς αυτά που τελικά εφαρμόσθηκαν).

Ακόμη πιο προωθημένη και τολμηρή αποδεικνύεται η σκέψη του. Η Ένωση της Ευρώπης καθεαυτή θα είναι το πρώτο βήμα για την ενοποίηση ολόκληρης της ανθρωπότητας…

 

PANEYROPA BEWEGUNG – PANEYROPA UNION

Το βιβλίο γνώρισε τεράστια επιτυχία. Μεταφράστηκε σ’ όλες σχεδόν τις Ευρωπαϊκές γλώσσες (πλην της Ιταλικής και Ρωσικής) και σε πολλές μη Ευρωπαϊκές.

Ενθαρρυμένος από την επιτυχία του βιβλίου, ο Ριχάρδος το ίδιο έτος (1923) εξαγγέλλει στη Βιέννη τη δημιουργία του Πανευρωπαϊκού κινήματος (PANEUROPA BEWEGUNG), με στόχο την [πανευρωπαϊκή ένωση (PANEYROPA UNION) και οραματίζεται τη σταδιακή μετεξέλιξη της γηραιάς ηπείρου στις Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης. Στόχος του είναι η ίδρυση γραφείων (παραρτημάτων) της Πανευρωπαϊκής Ένωσης σε όλες τις Ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έτσι ώστε η κίνησή του να κερδίζει έδαφος σε ολόκληρη, ταυτόχρονα, την Ευρώπη. Η κυβέρνηση της νεαρής τότε δημοκρατίας της Αυστρίας παρέχει, πρώτη, την υποστήριξή της. Μάλιστα ο καγκελάριος Seipel δέχεται να προεδρεύσει της Αυστριακής επιτροπής της Πανευρωπαϊκής Ένωσης. Το 1924 ο Ριχάρδος λαμβάνει μια σημαντική οικονομική βοήθεια από τη Γερμανία και ιδρύεται η γερμανική επιτροπή της ένωσης υπό την προεδρεία του σοσιαλιστή Raul Loebe. Επιτροπές – γραφεία (παραρτήματα) της ένωσης ιδρύονται επίσης στην Πράγα, Βαρσοβία, Βουδαπέστη και στις Βρυξέλες. Θα ακολουθήσουν αργότερα και άλλες Ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Προεργασία για τη δημιουργία παρόμοιας επιτροπής στην Αθήνα έγινε το 1934 όπως θα δούμε παρακάτω.

Δεν σταματά να δραστηριοποιείται προς την κατεύθυνση της αύξησης της επιρροής και της σταθεροποίησης της Πανευρωπαϊκής Ένωσης. Το φθινόπωρο του 1925 ταξιδεύει στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου έχει επαφές με πολιτικούς και οικονομικούς παράγοντες. Πετυχαίνει την ίδρυση στις ΗΠΑ επιτροπής με τίτλο «American Cooperative Committee of the Pan-European Union”. Ταξιδεύει στη Γαλλία όπου εξασφαλίζει την υποστήριξη των Edouard Herriot και Aristide Briand.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *